Ważne! Dostępność zamówień publicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami

30.09.2025
Zapisz w moje

Pismo Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej dotyczące dostępności zamówień publicznych dla osób ze szczególnymi potrzebami, w świetle obowiązujących przepisów prawa

 

Szanowni Państwo,

zamówienia publiczne to jedno z ważniejszych i skuteczniejszych narzędzi polityk publicznych, które pozwala na stymulowanie zmian praktyk rynkowych w kierunku realizacji celów tychże polityk. W zamówieniach publicznych upatrujemy możliwości upowszechniania uniwersalnego projektowania, zapewniania dostępności produktów i usług – co w rezultacie wspiera budowanie społeczeństwa włączającego, uwzględniającego potrzeby wszystkich jego uczestników. Z taką ideą w latach 2018 – 2024 r. tworzone były regulacje prawne, które obligują wszystkie podmioty publiczne do zapewniania dostępności przy realizacji zamówień publicznych (w tym wydatkowania środków z funduszy unijnych).
Mając na uwadze fakt, iż w tym roku katalog obowiązków w tym obszarze został znacząco poszerzony, chciałabym uprzejmie zwrócić Państwa uwagę na te akty prawne, które obecnie regulują wymagania w zakresie dostępności w procesie zlecania zamówień publicznych. Należą do nich w szczególności:

Poniżej przedstawiam dodatkowe wyjaśnienia, które mam nadzieje pozwolą lepiej zrozumieć oczekiwania co do stosowania ww. wymagań i przepisów.

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r poz. 1411).
  • Art. 4 ust. 3 ww. ustawy

W przypadku, kiedy podmiot publiczny zleca podmiotowi niepublicznemu jakiekolwiek zadania publiczne, finansowane ze środków publicznych (zarówno w ramach Prawa Zamówień Publicznych, jak i poza nim), należy zadbać o to, aby określić w umowie minimalne wymagania, dotyczące dostępności tego zadania.
Dostępność, o której mowa może dotyczyć kwestii architektonicznych, cyfrowych lub informacyjno-komunikacyjnych opisanych szczegółowo w art. 6 ww. ustawy.

Zastosowanie wymagań z art. 6 nie zawsze będzie możliwe – zależy to od charakteru prac, usług lub dostaw jakie są zlecane lub zamawiane. Dlatego obowiązkiem podmiotu publicznego jest przeanalizowanie - na ile w danym
zamówieniu lub zleceniu możliwe jest uwzględnienie wymagań z art. 6 ww. ustawy i odpowiednie jego zastosowanie. Najlepiej już w treści samego opisu zamówienia/zlecenia, a następnie treści umowy zawieranej na jego realizację.

Przykłady w jaki sposób zapisać w umowie wymogi dostępności wynikające z ww. ustawy możecie Państwo znaleźć w poradniku przygotowanym przez Fundację Integracja na zlecenie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.


Ustawa z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz. U. z 2024 r. poz.731) (Polski Akt o Dostępności - PAD).
  • Art. 3 ust. 3 ww. ustawy

Podmiot publiczny, który zamawia, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1605 i 1720) produkty i usługi, mieszczące się w katalogu przedmiotowym PAD,
powinien oczekiwać od wykonawcy (bez względu na fakt, czy wykonawcą jest podmiot publiczny czy niepubliczny) spełnienia wymogów dostępności tych produktów i usług. Katalog produktów i usług objętych wymogami dostępności
na bazie PAD znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.

Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że na rynku mogą być obecne również produkty i usługi niespełniające wymagań dostępności (z uwagi na przepisy przejściowe oraz przepisy ochronne dające możliwość zastosowania wyjątków pod określonymi warunkami), ale podmiot zamawiający ma obowiązek nabywać jedynie te produkty lub usługi, które dostępność wypełniają. Wymaganie to obowiązuje od 28 czerwca 2025 r.


Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 poz. 1320 z późn. zm.).
  • Art. 100 ww. ustawy

Podmiot publiczny realizując zamówienia w oparciu o przepisy Prawa Zamówień Publicznych, którego efekty będą skierowane do użytku przez osoby fizyczne, powinien uwzględniać różnorodność potrzeb i równość szans, tak by wszyscy na równi mogli korzystać z wyników zamówienia publicznego. Co oznacza, że zamawiający ma obowiązek uwzględniania także potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zasada ta obowiązuje zarówno wówczas, gdy przedmiot zamówienia ma służyć tylko pracownikom zamawiającego, jak i wtedy, gdy zamówienie jest realizowane w interesie ogólnym. Opisując przedmiot zamówienia w takich przypadkach, zamawiający powinien w jak największym stopniu uwzględnić potrzeby osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.

Jednocześnie należy pamiętać, że w przypadku zamawiania produktów i usług objętych PAD, uwzględnienie wymagań dostępności ma charakter bezwzględny i nie można odstąpić od niego ze względu na charakter przedmiotu zamówienia. PAD wdrożył bowiem do polskiego prawa przepisy dyrektywy w sprawie wymagań dostępności produktów i usług1, a Dyrektywa ta jest aktem prawa unijnego, o którym mowa w art. 100 ust. 2 Prawa Zamówień Publicznych, w
powiązaniu z art. 3 ust. 3 PAD. Konieczność stosowania przepisów wszystkich trzech wymienionych powyżej ustaw, zostanie również ujęta w opracowywanej przez Urząd Zamówień Publicznych Polityce Zakupowej Państwa na lata 2026-2029. Dokument ten zastąpi obowiązującą od 2022 roku Politykę, w której już teraz możecie Państwo zapoznać się z zasadami zapewniania dostępności podczas realizacji zakupów i zamówień publicznych. Link do aktualnej Polityki

Warto także pamiętać, że w przypadku zamówień publicznych, współfinansowanych ze środków funduszy unijnych, dodatkowo konieczne jest także stosowanie Standardów dostępności, stanowiących załącznik nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027. Standardy te powinny być przestrzegane przez wszystkie podmioty (zarówno publiczne jak i niepubliczne), które korzystają z funduszy unijnych – zarówno beneficjentów projektów, jak i ich wykonawców.

Podsumowując pragnę podkreślić, że określenie wymogów dotyczących dostępności wynikających z zastosowania przepisów ww. ustaw (lub dodatkowo standardów) powinno przekładać się zarówno na zapisy stosowane w dokumentacji prowadzącej do wyłonienia wykonawcy jak i na zobowiązania ujęte w treści umowy o współpracę z wybranym podmiotem. Mając na uwadze powyższe, zwracam się z uprzejmą prośbą o stosowanie tych rozwiązań oraz ich upowszechnienie wśród jednostek podległych i nadzorowanych.

 

1 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (Dz.U. L 151 z 7.6.2019 r., str. 70–115).