Stanowisko MRiRW ws. interpretacji zapisów zmienionych wytycznych szczegółowych zakresie przyznawania i wypłaty pomocy finansowej
Odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na pismo z prośbą o interpretację zapisów zmienionych wytycznych szczegółowych zakresie przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 dla interwencji I13.1. LEADER/Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RKLS)- komponent Wdrażanie LSR
Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (PS WPR) w ramach środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) nie przewiduje wsparcia na działania związane z: „Opieka nad dzieckiem od lat 3, edukacja na poziomie wczesnoszkolnym i szkolnym, w tym infrastruktura, edukacja wczesnoszkolna i edukacja szkolna, edukacja zawodowa, termomodernizacja budynków szkół; Infrastruktura z zakresu zdrowia publicznego; Usługi opiekuńcze i infrastruktura”. Zgodnie z określonymi w PS WPR zasadami demarkacji finansowane są one ze środków polityki spójności i Krajowego Planu Odbudowy.
W związku z tym, że ze strony wnioskodawców pojawiały się wątpliwości odnośnie finansowania między innymi „infrastruktury edukacyjnej”, w zmienionych aktualnie wytycznych szczegółowych (1) wskazano jednoznacznie (rozdział IV.3.1 ust. 4 pkt 2 lit. b), że zastosowanie ma określona w PS WPR linia demarkacyjna, a tego typu operacje, w tym inwestycje w budynki lub budowle zostały wykluczone ze wsparcia.
Ustawa Prawo budowlane (2) w art. 3 zawiera definicję budynku – „jest to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach”, definicję budowli – „to każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury...” a także definicję samej małej architektury.
W świetle przepisów powyższej ustawy (2) i warunków określonych w wytycznych szczegółowych (1), nie jest możliwe inwestowanie w budynki lub budowle jeśli przeznaczone są one na działalność szkół, przedszkoli, ośrodków zdrowia czy opieki społecznej.
Jednocześnie mając na względzie duże zróżnicowanie zasobów i dostępu do lokali publicznych na obszarach wiejskich, inwestycje w lokale znajdujące się w budynkach wielofunkcyjnych (np. świetlica wiejska), w których jednocześnie działają np. placówki oświatowe, ośrodki zdrowia, biblioteki i właśnie świetlice wiejskie, będą możliwe pod warunkiem, że lokal przeznaczony np. na świetlicę wiejską nie będzie budził wątpliwości co do jego przeznaczenia oraz funkcji jakie spełnia. Każdy koszt w ramach operacji jest oceniany nie tylko pod kątem kwalifikowalności i racjonalności, ale także pod kątem zasadności jego poniesienia, a więc m.in. stwierdzenia, że jest niezbędny do osiągnięcia celu operacji, która musi mieścić się w jednym z dostępnych zakresów wsparcia. W budynku wielofunkcyjnym, w którym mieści się np. szkoła i oddzielny lokal pełniący funkcję świetlicy wiejskiej, nie będzie można sfinansować termomodernizacji, wymiany pokrycia dachowego lub innych inwestycji dotyczących budynku jako takiego, będzie można natomiast doinwestować pomieszczenie samej
świetlicy wiejskiej pod warunkiem, że jest ono wyraźnie wydzielone w danym budynku jako odrębny lokal/pomieszczenie i pełni funkcję świetlicy wiejskiej, a nie świetlicy szkolnej. Także musi być ono ogólnodostępne. Obiekty i/lub ich wyposażenie mają służyć mieszkańcom na zasadach niekomercyjnych, a operacja powinna wynikać ze zdiagnozowanych potrzeb lokalnej społeczności zawartych w strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność (LSR). Operacja musi być możliwa do wykonania, uzasadniona oraz dostosowana z punktu widzenia celu, zakresu i zakładanych jej rezultatów. Analogicznie należałoby podejść do obiektów małej architektury. Jeśli elementy małej architektury będące w zasobach np. szkoły będą ogólnodostępne i niekomercyjne, służące lokalnej społeczności, a pełniona przez nie funkcja nie będzie budziła wątpliwości, można rozważyć inwestowanie w tego typu obiekty, a ponoszone koszty powinny wynikać z celu, do osiągnięcia którego ma służyć dana operacja.
Zakres wsparcia, w którym przewidziano możliwość inwestowania w infrastrukturę (obiekty budowlane, małą architekturę i/lub wyposażenie, zarówno kompleksowo jak i oddzielnie) to poprawa dostępu do małej infrastruktury publicznej i w ramach tego zakresu należy kwalifikować koszty ponoszone na realizację tego typu operacji. W ramach dwóch pozostałych zakresów, podlegających wspomnianemu wykluczeniu w wytycznych szczegółowych (1) tj. kształtowanie świadomości obywatelskiej oraz włączenie społeczne seniorów, ludzi młodych lub osób w niekorzystnej sytuacji, które obejmują swoim zakresem głównie projekty miękkie, istnieje możliwość nabycia składników majątkowych, jednakże muszą one być uzasadnione z punktu widzenia celu takiej operacji. Jeśli zatem operacja będzie polegała na przeprowadzeniu w budynku szkoły, kursów/szkolenia dla osób starszych, mających na celu np. przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu, a w ramach operacji zostaną zakupione np. elementy wyposażenia komputerowego, to nie mogą one pozostać na wyposażeniu szkoły ani być przez nią wykorzystywane. Analogicznym przykładem może być przeprowadzenie kursu/szkolenia/pogadanki dla seniorów, wraz z praktycznymi wskazówkami mające na celu wypracowanie odpowiednich zasad żywieniowych dla seniorów, zakupione wyposażenie w ramach tego zakresu, nie
może pozostać na wyposażeniu szkoły i nie może być przez nią wykorzystywane. Należy jednak podkreślić, że w zakresach obejmujących projekty miękkie, nabywanie tego typu składników majątkowych nie zawsze będzie zasadne i racjonalne.
Pragnę przypomnieć, że zgodnie z dokumentem „Zasady przepływu informacji dotyczące szczegółowych warunków i trybu przyznawania i zatwierdzania pomocy finansowej oraz stosowania procedur w zakresie zadań delegowanych przez Agencję płatniczą do podmiotów wdrażających w ramach PS WPR na lata 2023-2027”, Samorządy Województw (SW) w przypadku wątpliwości dotyczących zasad przyznania i wypłaty pomocy, stosowne zapytania powinny kierować do Agencji
płatniczej. Co do zasady zatem, przedmiotowe pytania powinny być adresowane do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Jednocześnie uprzejmie informuję, że pracownicy Departamentu Wspólnej Polityki Rolnej MRiRW są otwarci na robocze uzgodnienie treści odpowiedzi lub zaopiniowanie projektu odpowiedzi przygotowanego przez ARiMR.